Najdroższe szkody w firmie to zwykle nie te, które robisz sobie — tylko te, które robisz komuś innemu. Sąsiadowi, klientowi, przechodniowi. Pokazuję pięć sytuacji, w których OC działalności realnie ratuje firmę, i mówię wprost, czego ta polisa nie załatwi.
O wysokości szkody we własnym magazynie decyduje to, co tam stało. O wysokości szkody u sąsiada decyduje sąsiad, jego rzeczoznawca i ewentualnie sąd. — Robert Dziurski, BRD Ubezpieczenia
Prowadzę firmy od 1998 roku — najpierw spółkę cywilną w branży wentylacyjnej, od 2001 roku spółkę z o.o. w budownictwie działającą w całej Polsce. Przez te 28 lat nauczyłem się jednej rzeczy o szkodach: te najbardziej kosztowne to nie są te, które robisz sobie. To te, które robisz komuś innemu.
Bo na szkodę we własnym majątku masz jakiś wpływ — wiesz, co masz, ile to warte, jak jest zabezpieczone. Na szkodę wyrządzoną osobie trzeciej wpływu nie masz żadnego. Nie Ty decydujesz, ile wyniesie roszczenie. Masz wpływ wyłącznie na to, czy w tym momencie stoi za Tobą polisa.
OC działalności gospodarczej jest ubezpieczeniem dobrowolnym. Nie ma przepisu, który każe Ci je mieć — inaczej niż przy obowiązkowym OC zawodowym architekta, podmiotu leczniczego czy adwokata. Podstawą jest art. 822 Kodeksu cywilnego: ubezpieczyciel zobowiązuje się zapłacić odszkodowanie za szkody wyrządzone osobom trzecim, za które odpowiedzialność ponosisz Ty. Co istotne — zgodnie z § 4 tego przepisu poszkodowany może iść z roszczeniem bezpośrednio do ubezpieczyciela, z pominięciem Ciebie.
Poniżej pięć sytuacji, które widuję najczęściej u firm MŚP. Żadna z nich nie jest egzotyczna — i to jest w nich najbardziej niewygodne.
To ogólne wyjaśnienie, jak działa OC działalności — nie porada dla konkretnej firmy. Zakres, sumy, rozszerzenia i wyłączenia różnią się między ofertami i zależą od OWU; dobieram je indywidualnie do sytuacji przedsiębiorstwa.
Klasyk, którego nikt nie wpisuje do analizy ryzyka. Instalacja w Twoim biurze, warsztacie albo magazynie puszcza w nocy. Rano woda jest piętro niżej albo w lokalu obok.
Twoja własna szkoda to jedno — od tego jest polisa majątkowa. Ale sąsiad ma zniszczone wykończenie, sprzęt i towar, a jeśli prowadzi działalność — również przestój, w czasie którego nie zarabia. I to on wystawia rachunek Tobie, na podstawie art. 415 Kodeksu cywilnego: kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.
W budynkach wielolokalowych — biurowcach, kamienicach, halach dzielonych między najemców — to jest scenariusz numer jeden. Jeden pęknięty zawór potrafi wygenerować roszczenie wielokrotnie większe niż wartość Twojego własnego wyposażenia. To jest właśnie ta asymetria, o której pisałem na wstępie.
Twoi ludzie są u klienta — montują, serwisują, remontują, wymieniają. Coś idzie nie tak: zarysowana posadzka, zalany sufit poniżej, uszkodzone urządzenie, którego nikt nie planował dotykać.
To jest sytuacja, w której najczęściej pada zdanie „dogadamy się”. I firmy się dogadują — z własnego rachunku bieżącego, bo „przecież nie będziemy zgłaszać”. Problem w tym, że skala bywa nieprzewidywalna: uszkodzenie jednego elementu instalacji potrafi zatrzymać całą linię klienta, a wtedy rozmowa przestaje dotyczyć kosztu naprawy.
Tu wchodzi rozróżnienie, o którym mało kto mówi wprost. Część takich roszczeń idzie z deliktu (art. 415 KC), a część z umowy — z nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 KC). Różnica jest bardzo praktyczna: przy odpowiedzialności deliktowej to poszkodowany wykazuje Twoją winę, a przy odpowiedzialności kontraktowej ustawa domniemywa winę dłużnika — to Ty musisz wykazać, że szkoda wynikła z okoliczności, za które nie odpowiadasz.
Dlatego przy firmach realizujących usługi u zleceniodawcy patrzę zawsze na dwie rzeczy: czy polisa obejmuje obie podstawy odpowiedzialności i czy jest rozszerzenie na mienie powierzone oraz mienie, na którym wykonywane są prace. Bez tego drugiego bardzo łatwo trafić w lukę.
Bierzesz zlecenie, część prac oddajesz podwykonawcy. Podwykonawca robi szkodę — inwestorowi, sąsiedniej nieruchomości, komuś przechodzącemu obok placu.
Poszkodowany nie analizuje Waszych umów. Idzie do tego, kogo zna z kontraktu — czyli do Ciebie. To, że masz roszczenie zwrotne do podwykonawcy, jest prawdą i dość słabym pocieszeniem: regres działa wtedy, gdy podwykonawca jest wypłacalny i faktycznie ubezpieczony. W małych firmach wykonawczych bywa z tym różnie, a sprawdzić polisę podwykonawcy potrafi mało kto.
Standardowa polisa OC działalności nie zawsze obejmuje szkody wyrządzone przez podwykonawców — to jest zwykle osobne rozszerzenie zakresu. Sprawdzam to zawsze, gdy klient mówi mi, że „część robót podzlecam”. To jedno zdanie zmienia konstrukcję całej polisy.
Nie jesteś właścicielem lokalu, więc odruchowo myślisz, że budynek to nie Twoje ryzyko. Tyle że umowa najmu zwykle mówi coś innego, a przepisy tym bardziej.
Pożar od Twojej instalacji, zalanie od Twojego sprzętu, uszkodzenie elewacji przy dostawie towaru — wynajmujący przyjdzie po naprawienie szkody do Ciebie. To bywa najbardziej dotkliwa kategoria z całej piątki, bo mówimy o substancji budynku, a nie o wyposażeniu, które da się odkupić.
Odpowiada za to rozszerzenie o odpowiedzialność za mienie najmowane. Dopytuję o nie zawsze, gdy klient mówi, że siedzi w wynajętym lokalu — a siedzi w nim większość małych firm, z którymi pracuję. To jedno z najczęściej pomijanych rozszerzeń w polisach, które trafiają do mnie na przegląd.
Klient, kurier, kontrahent, kandydat do pracy. Mokra posadzka, oblodzone wejście, źle oznaczony stopień, wystająca krawędź. Sekunda i mamy szkodę na osobie.
To jest kategoria, która najbardziej zaskakuje skalą. Przy szkodzie osobowej roszczenie to nie tylko koszty leczenia. To również zadośćuczynienie za krzywdę, utracony dochód poszkodowanego, koszty rehabilitacji, czasem renta. Konstrukcja tych roszczeń wynika wprost z Kodeksu cywilnego i bywa znacznie szersza, niż przedsiębiorca się spodziewa.
Do tego dochodzą terminy. Roszczenie z czynu niedozwolonego przedawnia się co do zasady po 3 latach od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia — ale nie później niż 10 lat od samego zdarzenia (art. 4421 § 1 KC). Przy szkodzie na osobie ochrona poszkodowanego jest jeszcze szersza: przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż 3 lata od dnia, w którym dowiedział się o szkodzie i o odpowiedzialnym.
Praktyczny wniosek jest taki: sprawa może wrócić do Ciebie długo po tym, jak o niej zapomniałeś. A uniesie ją polisa, którą miałeś wtedy — nie ta, którą kupisz po fakcie.
Powiem uczciwie, bo to ważniejsze niż lista zalet:
Zakresy, limity i wyłączenia różnią się między towarzystwami i zmieniają z każdą aktualizacją warunków. Znam te różnice na bieżąco i dobieram konstrukcję pod konkretną firmę — dlatego nie podam tu jednej uniwersalnej odpowiedzi dla wszystkich. Wiążąca jest zawsze treść OWU i polisy.
OC działalności zabezpiecza Cię przed tym, co możesz zrobić innym. Samo w sobie nie zabezpiecza firmy. Obok stoi majątek, przestój po szkodzie, odpowiedzialność wobec pracownika, cyber, flota, a po stronie właściciela — odpowiedzialność zarządu i ochrona rodziny.
W tej serii za każdym razem chodzi o to samo: patrzeć na firmę jak na system i widzieć ryzyka, których w bilansie nie ma. Ryzyka nie chodzą pojedynczo — jedna szkoda potrafi uruchomić trzy różne odpowiedzialności naraz. Dlatego nie sprzedaję pojedynczych polis „z półki”, tylko robię przegląd całej ochrony firmy i pokazuję, gdzie są luki, zanim znajdzie je szkoda.
Jestem niezależnym multiagentem. Pracuję w imieniu towarzystw, ale doradzam w interesie klienta — takie są moje wartości i tak po prostu pracuję. W segmencie firmowym współpracuję z 11 towarzystwami, więc zakres i sumę dobieram indywidualnie, a nie z jednego cennika. Więcej o samym produkcie znajdziesz na stronie OC działalności gospodarczej.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Zakres ochrony, sumy gwarancyjne, rozszerzenia i wyłączenia określają OWU oraz treść polisy — oceniam je indywidualnie pod Twoją działalność.
Sześć pytań, które dostaję najczęściej od właścicieli firm MŚP.
Robert Dziurski
Niezależny multiagent ubezpieczeniowy · BRD Ubezpieczenia · Częstochowa
Prowadzę firmy od 1998 roku, w ubezpieczeniach jestem od 2010. Pracuję w imieniu towarzystw, ale doradzam w interesie klienta — przeglądam polisy firm MŚP i mówię wprost, gdzie chronią, a gdzie zostaje luka.
Przejdziemy przez polisę punkt po punkcie — bez zobowiązań i bez presji sprzedażowej.
Pracuję z przedsiębiorcami z Częstochowy osobiście, z klientami z całej Polski zdalnie (e-mail, wideo-konsultacja, podpis elektroniczny).
Powiązane: OC działalności gospodarczej · Ubezpieczenia dla firm i MŚP · OC pracodawcy · Więcej artykułów
